Insidertips vanuit Berlijn

Home » Musea in Berlijn • Galeries, tentoonstellingen en meer

Musea in Berlijn • Galeries, tentoonstellingen en meer

Grote steden zoals London, Parijs en Rome staan bekend om de kunsten, talloze musea en tentoonstellingen. Maar wist je dat er in Berlijn meer dan 180 musea te bekijken zijn? En dat dat meer musea zijn, dan we regendagen hebben in een heel jaar? Je kunt dus niet langer ontkennen dat Berlijn een echte cultuurstad is, met een enorm groot en veelzijdig cultureel aanbod. Van kunst tot techniek, van fotografie tot mode, van geschiedenis tot speciale kindermusea: Berlijn heeft het allemaal! De bekendste musea met collecties van eeuwenoude beelden en voorwerpen uit de oudheid vind je op het Museumsinse, hier komen ook de meeste toeristen. Maar Berlijn heeft nog veel meer te bieden. Omdat het niet altijd even makkelijk is om uit die wirwar van musea wijs te worden, heb ik hier de bekendste, mooiste en mijn persoonlijke favoriete musea in Berlijn voor je op een rij gezet. Natuurlijk onderverdeeld in handige categorieën, zodat je wat meer overzicht hebt en betere keuzes kunt maken. Verder heb ik een paar fijne budgettips, van museumpassen en jaarkaarten, tot een overzicht van de dagen dat bepaalde musea gratis toegang bieden. Kortom; alle informatie over musea in Berlijn op een rij!

Spring snel door naar de onderstaande thema’s:

Musea in Berlijn • Het Museumsinsel

Midden in Berlijn ligt het bijzondere Museumsinsel. Dit eiland midden in de rivier de Spree is volgebouwd met mooie en bijzondere musea, vol kunst en historische vondsten. Hier hangen wereldberoemde schilderijen, staan de mooiste beelden en bustes en kun je genieten van talloze archeologische vondsten die door de jaren heen naar Berlijn zijn gehaald. Geen wonder dat de musea op het Museumsinsel tot de populairste, bekendste en meest toonaangevende musea van Berlijn horen! Overigens behoort het Museumsinsel in Berlijn ook tot het UNESCO werelderfgoed en is het een beschermd stadsgezicht. Eigenlijk al heel bijzonder van zichzelf! Naast het Pergamon en het Neues/Agyptisches Museum (die je in mijn top 10 musea in Berlijn kunt terugvinden), zijn hier nog een aantal andere zeer bijzondere musea en galeries te bekijken.

Pergamonmuseum – Dit museum toont niet alleen kunstwerken uit de Griekse en Romeinse tijd, maar herbergt ook nog de Antikensammlung, het Vorderasiatischemuseum en het Museum für Islamitische Kunst. Het beroemde Pergamonaltaar is pas vanaf 2020 weer te bekijken is (vanwege verbouwing), de beroemde Ishtar-poort uit Babylon is wel te zien.
Adres
: Am Kupfergraben 5, Mitte (Let op: vanwege de verbouwing bereik je de ingang via de collonadegang tussen de Alte Nationalgalerie en het Neues Museum)
Entree: 12 euro, kinderen tot en met 18 jaar zijn gratis.
Openingstijden: Dagelijks van 10:00 uur tot 18:00 uur, op 24 december gesloten.
Website: www.smb.museum

Altes Museum – In het Altes Museum vind je een groot deel van de Antikensammlung terug, die ook deels in het Pergamonmuseum en het Neues Museum te bekijken is. Veel Griekse, Romeinse en Etruskische beelden, overblijfselen en andere hoogtepunten zijn hier te bekijken. Beroemd is dit museum onder andere om de bustes van Julius Caesar en Cleopatra.
Adres: Am Lustgarten, Mitte
Entree: 10 euro, kinderen tot en met 18 jaar zijn gratis.
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00 geopend, op donderdag tot 20:00 uur, maandags gesloten. Op 24 december gesloten.
Website: www.smb.museum

Bode-Museum – Prachtig renaissance museum in Berlijn, dat eigenlijk het Kaiser Friedrich Museum zou heten. Het museum herbergt een grote verzameling sculpturen en het museum voor Byzantijnse kunst. Ook zijn er ongeveer 150 schilderijen uit de collectie van de Gemäldegalerie bij Potsdamer Platz bij gehangen, ter aankleding. Voor liefhebbers is er naast de schilderijen en sculpturen nog een bijzonder muntenkabinet.
Adres: Am Kupfergraben (Monbijoubrücke), Mitte
Entree: 12 euro, kinderen tot en met 18 jaar zijn gratis.
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00 geopend, op donderdag tot 20:00 uur, maandags gesloten. Op 24 en 31 december gesloten.
Website: www.smb.museum

Neues Museum / Agyptisches Museum – Een verzameling van prachtige en bijzondere objecten uit de vroege tijd (steentijd, bronstijd, ijzertijd) tot in de late middeleeuwen. Ook is er een uitgebreide verzameling Egyptische voorwerpen (van hyrogliefen tot bustes en sarcofagen).
Adres: Bodestrasse 1-3, Mitte
Entree: €12 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis
Openingstijden: Dagelijks van 10:00 tot 18:00, donderdags tot 20:00 uur. 24 en 31 december gesloten.
Website:
www.neues-museum.de

Alte Nationalgalerie – In de Alte Nationalgalerie vindt je een van de meest toonaangevende Duitse kunstverzamelingen van de 19e eeuw. Het museum werd in 1876 geopend en biedt een thuis aan de meest mooie schilderijen, van Claude Monet, Auguste Renoir, Caspar David Friedrich, Edouard Manet en het beroemde beeld ‘De Denker’ van Auguste Rodin.
Adres: Bodestrasse 1-3, Mitte
Entree: €12 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00, op donderdag tot 20:00 uur. Maandags gesloten. Tevens op 24 en 31 december gesloten.
Website: www.smb.museum

Tip: wil je meerdere musea van het Museumeiland in Berlijn bezoeken? Overweeg dan de voordelige museumpas! Meer informatie over deze pas kun je hier vinden.

Musea in Berlijn • Het Kulturforum

Het Berlijnse Kulturforum is een bijzondere verzameling van culturele gebouwen vlakbij Potsdamer platz. Vroeger een lege hoek van West-Berlijn nabij de Berlijnse muur, ontwikkeld als de tegenhanger van het Oost-Berlijnse Museumsinsel. Tegenwoordig is het Kulturforum een nieuw cultureel hart van de stad dat maar blijft groeien. Grenzend aan het Landwehrkanal, het Tiergarten park en in de buurt van talloze ambassades, vind je hier een paar bijzondere musea en verzamelingen. Ook zijn hier concerthuizen zoals de Berliner Philharmonie en de Kammermusiksaal gevestigd en is de prachtige Neue Staatsbibliothek te bekijken. Veel te zien dus! Hieronder een klein overzicht van de musea die bij het Kulturforum in Berlijn te vinden zijn.

Gemäldegalerie – Een van de beroemdste musea ter wereld op het gebied van Europese schilderkunst, is de Berlijnse Gemäldegalerie in het Kulturforum. Met een grote collectie schilderijen van de 13e tot de 18e eeuw, kunnen liefhebbers hier hun hart ophalen. Grote Hollandse en Vlaamse meesters zoals Rembrandt, Peter Paul Rubens, Jan van Eyck, Pieter Bruegel en Jan Vermeer zijn hier te zien, maar ook is er een grote vleugel met Italiaanse meesters, zoals Caravaggio, Botticelli en Raffael. In totaal worden hier meer dan 1100 schilderijen tentoon gesteld. De Gemäldegalerie zit in hetzelfde gebouw als het Kunstgewerbemuseum.
Adres: Matthäikirchplatz, Tiergarten
Entree: 10 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis
Openingstijden: Dinsdag, woensdag en vrijdag: 10:00 tot 18:00 uur, donderdag 10:00 tot 20:00 uur. Zaterdag en Zondag 11:00 tot 18:00 uur, maandags gesloten. Op 24 en 31 december gesloten.
Website: smb.museum

Kunstgewerbemuseum – In dit museum kun je genieten van het mooiste Europese kunsthandwerk en design, mode, meubels en industriële ontwerpen. Er zijn twee locaties van het museum, eentje op Potsdamer platz, de andere in Schloss Köpenick. Bij laatstgenoemde wordt kunst van de 16e tot de 18e eeuw getoond, op Potsdamer Platz zijn vaak de grotere tijdelijke tentoonstellingen. Ook is er een grote modegalerie en een vleugel die zich richt op Jugendstil en Art déco.
Adres: Matthäikirchplatz, Tiergarten
Entree: 8 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met vrijdag van 10:00 tot 18:00 uur, zaterdags en zondags van 11:00 tot 18:00 uur. Op 24 en 31 december gesloten.
Website: smb.museum

Kupferstichkabinett – Kunst op papier is de titel van dit museum. Hier worden talloze schetsen en studies van de grote schilders verzameld, zoals Botticelli, Dürer, Rembrandt, Menzel en Vincent van Gogh, maar ook van moderne kunstenaars zoals Picasso en Andy Warhol. In totaal omvat de verzameling meer dan 550.000 grafische afbeeldingen en 110.000 tekeningen, aquarellen, pasteltekeningen en schetsen.
Adres: Matthäikirchplatz, Tiergarten
Entree: Het Kupferstichkabinett is alleen voor houders van een jaarkaart voor de Staatliche Museen te bezoeken.
Openingstijden: Dinsdag tot en met vrijdag van 10:00 tot 18:00 uur, zaterdags en zondags van 11:00 tot 18:00 uur. Op 24 en 31 december gesloten.
Website: smb.museum

Musikinstrumentenmuseum – In het muziekinstrumenten kun je – heel verrassend – talloze muziekinstrumenten bekijken, van de 16 tot de 21e eeuw. Het is een van de oudere musea van Berlijn, opgericht in 1888 en sinds 1984 in een modern gebouw op het Kulturforum ondergebracht. In totaal worden er 800 (van de 3000 in bezit) instrumenten tentoongesteld, waaronder een zeer bijzondere verzameling van blaasinstrumenten uit de 17e eeuw, een viool die door Stradivarius werd gebouwd en het Mighty Wurlitzer Theaterorgel. Een leuk museum voor jong en oud!
Adres: Tiergartenstrasse 1, Tiergarten
Entree: 6 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met vrijdag 09:00 tot 17:00 uur, donderdag tot 20:00 uur, zaterdag en zondag van 10:00 tot 17:00 uur, maandags gesloten.
Website: mim-berlin.de

Neue NationalgalerieTIJDELIJK GESLOTEN – Met een grote verzameling Europese schilderijen en plastic uit de 20 eeuw, tot de klassieke moderne kunst van de jaren ’60: dit en meer is te vinden in het prachtige pand van Mies van der Rohe, de Neue Nationalgalerie. Bijzonder zijn de schilderijen van kunstenaars uit het kubisme, expressionisme, Bauhaus en surrealisme. Je vindt hier kunstenaars zoals Picasso, Gris, Leger en Laurens, maar ook Klee, Feiniger, Fix en Kokoschka. – Helaas is de Neue Nationalgalerie momenteel gesloten wegens renovatie. Naar verwachting gaat het museum in 2020 weer open.
Adres: Potsdamer Strasse 50, Mitte
Entree: n.v.t
Openingstijden: onbekend.
Website: smb.museum

Musea in Berlijn – Geschiedenis

In een stad die alleen al in de afgelopen honderd jaar een revolutie, een nationaal-socialistisch tijdperk, een Tweede wereldoorlog, deling door een betonnen muur, een communistisch dictatorschap en een vredige revolutie meemaakte, is het niet meer dan logisch dat talloze musea in Berlijn aan de Duitse geschiedenis gewijd zijn. Van de meest mooie tentoonstellingen over het dagelijks leven, de Berlijnse muur of de Stasi, tot allesomvattende musea met duizenden jaren aan geschiedenis en indringende monumenten die open en eerlijk over de holocaust en nazi-misdaden vertellen. Hieronder staan de belangrijkste musea op een rij, gegroepeerd op subcategorieën.

Algemene musea over de geschiedenis van Berlijn en Duitsland

Deutsches Historisches Museum – Als je van geschiedenis houdt, is het Deutsches Historisches Museum in het roze Zeughaus aan Unter den Linden werkelijk een must. Hier leer je alles over de omvangrijke geschiedenis van Duitsland, maar zijn ook wisselende tentoonstellingen te zien over uiteenlopende onderwerpen. Er zijn meer dan 8000 objecten tentoongesteld! Heb je weinig tijd maar wil je toch een bezoek aan het museum brengen? Kies dan voor de vleugel over de 20e eeuw, die is bijzonder interessant! Van de revolutie van 1918, de uitwijk naar Weimar, de Nazi-overheersing, de deling én hereniging van Duitsland; alles komt voorbij en wordt uitgelegd aan de hand van allerlei bijzondere artefacten. Ook als je het museum al eens bezocht hebt, is het boeiend om nog eens terug te komen: er worden continue meerdere bijzondere tijdelijke tentoonstellingen gehouden, over uiteenlopende onderwerpen.
Adres: Unter den Linden 2, Mitte
Entree: 8 euro, kinderen tot 18 jaar gratis.
Openingstijden: dagelijks van 10:00 tot 18:00 uur, op 24 december gesloten.
Website: dhm.de

Märkisches Museum – In het Märkische Museum huist een bijzonder stadsmuseum, dat je met een uitgebreide tentoonstelling en talloze historische objecten (die de oorlog hebben overleefd!) alles leert over de Berlijnse stadsgeschiedenis, cultuur en het dagelijks leven door de jaren heen. Kortom, als je een idee wil krijgen van het Berlijn van voor de Tweede Wereldoorlog, is dit de place to be! Het grote rode bakstenen gebouw in het Köllnischen park werd in 1908 als hypermodern museum geopend, waarin bouwstijlen uit verschillende era’s zijn gebruikt en is daardoor een van de meest unieke gebouwen van de stad. Momenteel wordt het museum gemoderniseerd maar de meeste delen zijn gewoon geopend. Ook bijzonder: naast het museum staan een aantal oude stukken Berlijnse muur. Vaste tentoonstelling is BerlinZEIT, een tijdreis door de geschiedenis van Berlijn vanaf de ijstijd tot vandaag de dag.
Huidige tentoonstelling: Bizim Berlin 89/90 – Fototentoonstelling van de fotograaf Ergun Çagatay over de Turkse gemeenschap in Berlijn tijdens de Wendezeit – 13 april 2018 tot 16 september 2018.
Verwachte tentoonstelling: Das lange Leben der Novemberrevolution – Historische tentoonstelling over de roerige socialistische revolutie van 1918 in Berlijn – 23 november 2018 tot 19 mei 2019.
Adres: Am Köllnischen Park 5, Mitte
Entree: 7 euro, kinderen tot 18 jaar gratis. incl audioguide. Elke eerste woensdag van de maand gratis.
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag: 10 uur tot 18 uur, 24 en 31 december gesloten.
Website: stadtmuseum.de

• Ephraim Palais – Het rococo Ephraim Palais in het Nikolaiviertel staat niet alleen bekend om het prachtige ovalen trappenhuis achterin het gebouw, maar ook om de vele (tijdelijke) tentoonstellingen over alle facetten van Berlijn als stad.
Huidige tentoonstelling: Die Schönheit der großen Stadt – Een verzameling van kunst van kunstenaren uit de 19e eeuw tot vandaag de dag, die zich door de stedelijke en sociale structuren van Berlijn lieten inspireren – 23 februari 2018 tot 28 oktober 2018.
Adres: Poststrasse 16, Mitte
Entree: 7 euro, tot 18 jaar gratis, anders 5 euro. Elke eerste woensdag van de maand gratis entree.
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag: 10 uur tot 18 uur (woensdag van 12 tot 20 uur.) Op 24, 25, 26 en 31 december en 1 januari gesloten,
Website: stadtmuseum.de

• Militairhistorisches Museum Flugplatz Berlin-Gatow – Naast Tegel en Tempelhof kende West-Berlijn nóg een vliegveld, Gatow! Oorspronkelijk gebouwd in 1935 door de Nazi’s, na de deling van Berlijn kwam het echter in de Britse sector te liggen en speelde het een grote rol tijdens de blokkade van Berlijn in 1948. Nadat in 1994 de geallieerden Berlijn verlieten, werd een groot deel onderdeel van het Dresdner militair-historisch museum. Je kunt je hier verdiepen in de militaire luchtvaartgeschiedenis van 1884 tot het einde van de koude oorlog. Er zijn verdeeld over meerdere hangars een grote hoeveelheid vliegtuigen en helicopters van het Duitse Rijk, Derde Rijk en de geallieerden te bekijken. Van Junker 52’s Messerschmitt 109 en 163 Komet, tot Starfighters, F-4 Phantom II’s, een Mirage III, Harrier, Sea Hawk en Hunter, maar ook het transportvliegtuig C-160 Transall. Daarnaast kun je ook luchtafweersystemen, uniformen, documenten en andere bijzondere objecten te bekijken.
Tip! Elk eerste weekend van september vindt het Flugplatzfest plaats, waarbij letterlijk alle registers open worden getrokken en nog veel meer vliegtuigen en bijzonderheden te bekijken zijn. Data 2018: 1 en 2 september.
Adres: Am Flugplatz Gatow 33, Berlijn Kladow
Entree: gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00 uur, maandags gesloten. Gesloten op 24, 25, 26 en 31 december en 1 januari.
Website: mhm-gatow.de

Tentoonstellingen en musea over de Nazi-overheersing, jodendom, holocaust en Tweede Wereldoorlog

Talloze Berlijnse musea verhalen over de verschrikkingen van de Nazi-overheersing, de gruwelijke misdaden van de Nazi’s in Duitsland en door heel Europa, maar ook over de holocaust en de militaire geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Hieronder een aantal indrukwekkende tentoonstellingen en musea in Berlijn die zeer de moeite waard zijn.

Judisches Museum Berlin – Het architectonische meesterwerk van Daniel Libeskind is een van de bekendste moderne bouwwerken uit Berlijn. Toch is het Joods Museum om nog veel meer redenen enorm de moeite waard. De indrukwekkende tentoonstelling en enorme verzameling van bijzondere voorwerpen en objecten maakt dit tot een van de meest bijzondere musea van Berlijn. In de uren die je hier doorbrengt leer je over de Duits-Joodse geschiedenis en cultuur, over religieuze gewoonten en symbolen en meer. Er is ook een bijzondere vleugel aan de holocaust gewijd, die ik persoonlijk bijzonder indrukwekkend en heftig vond om te bezoeken. Daarnaast zijn er talloze extra tentoonstellingen en kunstinstallaties te bekijken. In het museumcafé worden traditionele en modernere gerechten uit de Joodse en jiddische keuken bereid, uiteraard allemaal kohsjer.
Adres: Lindenstrasse 9, Kreuzberg
Entree: 8 euro, kinderen tot 6 jaar gratis. Een familieticket met twee volwassenen en tot 4 kinderen kost 14 euro.
Openingstijden: Dagelijks van 10:00 tot 20:00, op 10, 11 en 19 september en 24 december 2018 gesloten.
Website: www.jmberlin.de

Topographie des Terrors – Midden in Berlijn, op de kruising van de beruchte Wilhelmstrasse en de Niederkirchnerstrasse, ligt een groot leeg terrein. Tussen 1933 en 1945 stonden hier de hoofdgebouwen van de Reichs-SS, de Gestapo en het Reichssicherungshauptamt, de drie staatsorganen van de Nazi’s die de meeste misdaden planden en uiteindelijk begingen. Deze panden zijn uiteindelijk verwoest in de oorlog, daarna (mede vanwege de bouw van de Berlijnse muur voor de deur) onherkenbaar gemaakt en in de vergetelheid geraakt. Begin jaren ’80 werd het terrein opnieuw ontdekt en in 1987 werd hier een centrum geopend dat de gruwelijke misdaden van het Nationaal Socialistische regime documenteert. Met foto’s en treffende beschrijvingen kun je hier meer leren over de opkomst van de Nazi’s, hun misdaden in andere Europese landen in het toenmalige Derde Rijk.
Adres: Niederkirchnerstr. 8, Mitte/Kreuzberg
Entree: gratis
Openingstijden: Maandag tot en met zondag van 10:00 tot 20:00 uur, gesloten op 24 en 31 december en 1 januari.
Website: www.topographie.de
Lees ook mijn artikel: Tentoonstelling Topographie des Terrors

• Denkmal für die ermordeten Juden Europas – Op 19.000 vierkante meter staan 2711 grote stukken beton, naar ontwerp van de architect Peter Eisenmann. Het monument werd in 2005 geopend, na jarenlang gesteggel over een monument en de locatie. Officieel heet het ‘Das Stelenfeld – Ein Ort zum Nachdenken’. Het golvende terrein leidt je tussen de grote betonblokken door, waardoor je in het midden zelfs je oriëntatie iets verliest. Echter weigert de ontwerper om precies uit te leggen wat de betekenis is achter het monument. Onder het monument zit het ‘Ort der Information’, een documentatiecentrum met een tentoonstelling over de vervolging en de vernietiging van de Europese Joden, verdeeld over vier themaruimten. Dit is tevens gratis te bezoeken.
Adres: Cora-Berliner Strasse 1, Mitte
Entree: Gratis
Openingstijden: het monument is dag en nacht te bezoeken, de expositie onder het monument is geopend van dinsdag tot en met zondag, van 10:00 tot 20:00 uur.
Website: stiftung-denkmal.de

• Museum Karlshorst – Diep in het oosten van Berlijn staat een eenvoudig, oud grijs pand dat een behoorlijke historie met zich mee draagt. In het voormalige officierscasino van de 1e Pioniersschool van de Wehrmacht, werd hier een akte van de onvoorwaardelijke capitulatie van de Wehrmacht onderschreven op 8 mei 1945. Daarmee eindigde de Tweede Wereldoorlog in Europa. Tegenwoordig zit in hetzelfde pand het Deutsch-Russisches Museum Karlshorst, waar naast de capitulatie-zaal, ook een interessante tentoonstelling over de oorlog tussen Nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie te bekijken is. Een prachtig museum!
Adres: Zwieseler Strasse 4, Karlshorst
Entree: gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00 uur, maandags gesloten.
Website: museum-karlshorst.de
Lees ook mijn artikel: Museum Karlshorst – de laatste capitulatie

• Concentratiekamp Sachsenhausen – Op slechts 35 kilometer ten noorden van Berlijn ligt voormalig concentratiekamp Sachsenhausen. In dit kamp werden tussen 1936 en 1945 ruim 200.000 mensen gevangen gehouden, waarvan zeker 50.000 mensen zijn omgekomen door toedoen van de Nazi’s. in diezelfde periode zijn in Sachsenhausen ook talloze Nederlandse verzetsstrijders omgekomen. Na de oorlog namen de Sovjets het kamp over en werd het als ‘speziallager’ onderdeel van de Goelag-organisatie. Een gruwelijke plek met een vreselijke geschiedenis, die we nooit mogen vergeten. Tegenwoordig is Sachsenhausen een monument en documentatiecentrum, dat dagelijks gratis te bezoeken is. Zo’n bezoek is een erg indrukwekkende en heftige ervaring, maar absoluut de moeite waard.
Adres: Straße der Nationen 22, 16515 Oranienburg (30 km ten noorden van Berlijn)
Entree: gratis. De audiotour kost 3 euro.
Openingstijden:
Zomer: 15 Maart tot en met 14 Oktober: Dagelijks van 8.30 tot 18.00 uur
Winter: 15 Oktober tot en met 15 Maart: Dagelijks van 8.30 tot 16.30 uur.
Tijdens het winterseizoen, zijn de musea en bibliotheek op maandag gesloten. Het bezoekerscentrum, Station Z en het terrein zelf zijn dan wel te bezoeken.
Website: stiftung-bg.de
Lees ook mijn artikel: Sachsenhausen – Van concentratiekamp tot gedenkteken

• Haus der Wannsee Konferenz – Ooit een charmante villa van een fabrieksdirecteur aan de prachtige en idyllische Wannsee, vandaag de dag vooral bekend als de plek waar op 20 januari 1942 een groep van vijftien hooggeplaatst Nazi’s van de SS, NSDAP en verscheidende Reichsministeries, besloten tot de deportatie en moord op de Europese Joden. Om te zorgen dat dit nooit vergeten wordt, is de villa omgebouwd tot herdenkingsplek waar je meer leert over de geschiedenis van de jodenvervolging, de holocaust en de geschiedenis van het Nationaalsocialisme. De vaste tentoonstelling ‘Die Wannsee-Konferenz und der Völkermord an den europäischen Juden’ leert je niet alleen meer over de voorgeschiedenis van de nazi-vervolging van Joden, maar ook over de deportatie, getto-isering van talloze steden en de moord op Joden in het hele Derde rijk.
Adres: Am Großen Wannsee 56-58, 14109 Berlijn Wannsee
Entree: gratis
Openingstijden: Dagelijks van 10:00 tot 18:00 uur, gesloten op 1 januari, goede vrijdag, 1 mei, hemelvaart, 3 oktober, 24-26 december en 31 december.
Website: ghwk.de

Mahnmal Gleis 17 Grunewald – Op 18 oktober 1941 besloot het Reichssicherheitshauptamt in Berlijn om de Joden uit Berlijn te deporteren naar kampen in het oosten van het Derde Rijk en verder. Op die dag vertrok de eerste trein met 1000 Berlijnse Joden vanaf station Grünewald naar het getto in Lodz. Tot maart 1945 volgden nog eens 180 transporten vanuit Berlijn naar getto’s of vanaf augustus 1942 direct naar de vernietigingskampen. Bij S-bahnhof Grunewald is in opdracht van de Deutsche Bahn AG in 1998 (naast het oude monument uit 1991), ook een nieuw monument onthuld. Naast het (nagebouwde) vertrekperron aan spoor 17, zijn 186 staalobjecten ingemetseld, met de datum van elk transport, het aantal gedeporteerde mensen en de afgelegde route. Het monument is een centraal monument ter herinnering aan alle slachtoffers van de deportaties met de Deutsche Reichsbahn (de huidige Deutsche Bahn AG). De vegetatie die over en rondom het monument groeit, is tevens symbolisch voor dat van dit spoor nooit meer een trein vertrekt.
Adres: Am Bahnhof Grunewald, 14193 Berlijn Grunewald
Entree: gratis
Openingstijden: Dag en nacht te bezoeken.
Website: www.deutschebahn.com

Tentoonstellingen en musea over de Berlijnse muur en de DDR

Alsof de ellende van de Tweede Wereldoorlog nog niet genoeg was, kreeg Berlijn met de Koude Oorlog, de luchtbrug en vervolgens de Berlijnse muur nog eens de volle laag. Over de DDR en de muur en alles daaromheen valt ontzettend veel te zien en te leren. Onderstaande musea en tentoonstellingen vormen vertellen samen het immens boeiende verhaal over het Berlijn van 1945 tot 1990.

Gedenkstätte Berliner Mauer – De Gedenkstätte Berliner Mauer is een bijzonder openluchtmuseum in Berlijn, dat je elke dag gratis kunt bezoeken. Het toont de Berlijnse muur zoals deze exact stond in de Bernauer Strasse, de voormalige grens tussen Mitte (Ost) en Wedding (West). Bij de bouw van de muur op 13 augustus 1961 stond de wereldpers bovenop de bouw van de muur (de foto van de vlucht van DDR-soldaat Schuman over het prikkeldraad kent iedereen), door de jaren heen bleef dit stuk ook berucht door de vele vluchtelingen die hier naar het westen probeerden te komen. Ze lieten zich uit de ramen van hun huizen vallen of groeven tunnels onder de grond. In het documentatiecentrum is meer over de muur te bekijken, vanaf de uitzichttoren is zelfs een origineel stuk muur te bekijken inclusief de Todesstreifen. Het gehele grondstuk van de Gedenkstätte is 1,3 kilometer lang (Van Nordbahnhof tot aan Mauerpark) en laat heel duidelijk zien hoe de muur eruit zag en waar hij liep. Een must.
Adres: Bernauer Strasse 111, Mitte
Entree: gratis
Website: www.berliner-mauer-gedenkstaette.de
Openingstijden: Dag en nacht te bezoeken, het documentatiecentrum is van dinsdag tot en met zondag geopend van 10 tot 18 uur, de uitkijktoren van maandag tot en met zondag van 8 tot 22 uur.
Lees ook mijn artikel: Gedenkstätte Berliner Mauer – de muur bij Bernauer Strasse

DDR Museum – Leer alles over de DDR door niet alleen te kijken maar ook aan te raken! Het DDR-Museum is een van de allerleukste musea in Berlijn en behoort zelfs tot de beste musea van Duitsland. Hier kun je precies zien hoe het leven in de DDR 40 jaar lang was, hoe kinderen opgroeiden en volwassenen leefden. Met allerlei tastbare dingen, een heuse DDR-woning, een Trabant die je door een Plattenbau-wijk stuurt, een gevangenisscel met verhoorkamer van de Stasi en nog veel meer bijzondere dingen, is het een geweldig museum voor jong en oud om te bekijken. Zo leer je alles over typische huishoudelijke producten in de DDR door de koelkastdeur open te trekken en of verplaats je jezelf in de schoenen van de Staatsraatsvorsitzender door aan het bureau te gaan zitten (en even een lade open te trekken). De beste manier om een indruk te krijgen van de DDR is via dit museum!
Adres: Karl-Liebknecht-Straße 1
Entree: volwassenen 9,50, kinderen 6 euro (via online verkoop krijg je korting)
Website: www.ddr-museum.de
Openingstijden: Maandag tot en met zondag van 10:00 tot 20:00, zaterdags tot 22:00 uur
Lees ook mijn artikel: Het DDR Museum – Alles over een verdwenen land

Stasigevangenis – Op het terrein van de voormalige ‘Zentralen Untersuchungshaftanstalt des Ministeriums für Staatssicherheit’, ook wel bekend als de Stasigevangenis, is sinds 1994 een bijzonder museum te zien. De oude gevangenis waar het Staatsregime tientallen jaren mensen politiek vervolgde, onderdrukte en martelde, is tegenwoordig met een gids te bekijken. Ook is er een bijzondere tentoonstelling te zien, die je inzicht geeft in de werking van de Stasi, politieke vervolging en de communistische dictatuur. Grote delen van het gebouw zijn sinds de val van de muur onveranderd gebleven, waardoor ze een heel authentiek beeld vormen van het gevangenisregime van de DDR. De gevangenis is niet zelfstandig te bezoeken, wel onder begeleiding van een gids, vaak ex-gevangenen die op die manier hun verhaal kunnen vertellen aan de volgende generatie. Een zeer bijzondere ervaring!
Adres: Genslerstrasse 66, Hohenschönhausen
Entree: de tentoonstelling is gratis, rondleidingen kosten 6 euro, kinderen 1 euro
Website: stiftung-hsh.de
Openingstijden: Maandag tot en met zondag van 9:00 tot 18:00 uur, de gevangenis kan alleen met een rondleiding worden bezocht.
Lees ook mijn artikel: De Stasigevangenis – een tour over isolatie en psychische druktelefoon in de Stasigevangenis in Berlijn

Stasimuseum – Het kost geen enkele moeite om je voor te stellen dat in de grijze en grauwe Normannenstrasse in Berlijn-Lichtenberg ooit het hoofdkwartier van het Oost-Duitse ministerie voor Staatsveiligheid zat. Toch zit het zodanig verstopt dat je exact moet weten waar je moet zijn, wil je het niet volledig over het hoofd zien. Tegenwoordig zit in Haus 1 het Stasimuseum. Het museum vertelt hoe de Stasi ontstond, hoe ze werkten en hoe ze de Oost-Duitse bevolking terroriseerden. Ook kun je er de oude werkkamer van Stasibaas Erich Mielke bekijken en je vergapen over alle snufjes die Stasi-medewerkers verzonnen om andere mensen te bespioneren. Een boeiend museum, dat je alles leert over de voormalige geheime dienst van de DDR.
Adres: Ruschestraße 103, Haus 1, Lichtenberg
Entree: 6 euro, kinderen tot 18 jaar betalen 2,50, kinderen van 12 jaar of jonger zijn gratis. Een ‘Foto-erlaubnis’ kost 1 euro.
Openingstijden: Dagelijks geopend. Maandag tot en met vrijdag: van 10.00 tot 18.00 uur. Zaterdag, zondag en feestdagen: 11.00 tot 18.00. Op 24 en 31 december is het museum gesloten.
Website: stasimuseum.de
Lees ook mijn artikel: Stasimuseum – Het spionagehoofdkwartier in de Normannenstrasse

Stasiarchief – 111 kilometer aan Stasidossiers, miljoenen documenten, foto’s, films, toondragers en meer. Het archief van de Stasi is in het beheer van de BStU, een organisatie die dagelijks werkt aan het scheppen van orde in de Stasi-chaos, het herstellen en probeert de vernietigde dossiers uit de Wende-tijd weer tot hele dossiers te plakken. Wekelijks zijn er rondleidingen door het archief in het Duits en Engels, sinds juni 2018 is er ook een permanente tentoonstelling, ‘Einblick ins Geheime’, over het Stasi-archief te bekijken.
Adres: Ruschestraße 103, Haus 7, Lichtenberg
Entree: gratis
Openingstijden: Maandag tot en met vrijdag 10:00 tot 18:00 uur, zaterdag en zondag 11:00 tot 18:00 uur.
Website: einblick-ins-geheime.de
Lees ook mijn artikel: Het Stasi-archief – een chaos van miljoenen dossiers en snippers

• Alltag in der DDR – Iedereen die interesse heeft in de geschiedenis van Oost-Duitsland, is ongewijfeld bekend met de heftige aspecten van deze bizarre staat. Maar er is minder bekend over het dagelijkse leven in de DDR. Hoe zag dat eruit? Wat voor invloed had het Oost-Duitse regime op werk, onderwijs en wat er aan producten in de supermarkt te koop was? En wat deden Oost-Duiters voor hun ontspanning? In de prachtige tentoonstelling Alltag in der DDR in de Kulturbrauerei in Berlijn, kun je dat allemaal van dichtbij bekijken. Aan de hand van honderden spullen van vroeger, is een duidelijk beeld van het dagelijks leven in een communistische dictatuur gecreëerd. Het is een prachtige tentoonstelling op meer dan 600 vierkante meter, met ruim 800 prachtige producten en objecten uit voormalig Oost Duitsland.
Adres: Knaackstraße 97, Prenzlauer Berg
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag: 10.00 – 18.00 uur, op donderdag tot 20.00 uur.
Entree: gratis
Meer informatie: Haus der Geschichte
Lees ook mijn artikel: Museumtip: tentoonstelling Alltag in der DDR

• Tränenpalast – Uren wachten, rijendik, zeulend met je koffer. Dagelijkse taferelen bij de grensovergang aan Bahnhof Friedrichstrasse, de terminal waar West-Berlijners, West-Duiters, diplomaten en transitpassagiers via de S- en U-bahn van en naar de DDR konden reizen. Het gebouw werd al snel een symbool voor de onderdrukking van het DDR-regime en de absurde deling van Berlijn. Hier namen oost-Berlijners afscheid van hun familie en vrienden, niet wetende wanneer en of ze überhaupt hun geliefden ooit nog terug zouden zien. Deze plek van gedwongen afscheid en verdriet, geflankeerd door de omvangrijke en strenge grenscontroles, gaf de bijnaam aan deze grenspost. Het Tränenpalast.
Adres: Reichstagufer 17, 10117 Berlin
Openingstijden: Dinsdag t/m Vrijdag: 09.00 t/m 19.00 uur. Maandag gesloten, Zaterdags,, Zondags en op feestdagen: 10.00 t/m 18.00 uur.
Entree: gratis.
Website: hdg.de
Lees ook mijn artikel: Tränenpalast – Grensovergang Friedrichstrasse Bahnhof

• Trabi-museum – Meer dan 80 procent van de DDR-burgers reed rond in een trabant. Daarmee was de Rennpappe (racekarton) een van de bekendste symbolen van de DDR. Ter ere van dit schattige stinkende autootje is in 2013 een speciaal museum over de Trabant geopend. Hier zijn verschillende trabantjes te bekijken en zie je hoe de DDR-burgers de trabant gebruikten in het dagelijks leven. Daarnaast zijn er nog allerlei rariteiten gevonden, die eveneens worden tentoongesteld. Een leuk museum voor liefhebbers.,
Adres: Zimmerstrasse 14, Mitte
Entree: 5 euro, kinderen van jonger dan 12 jaar gratis.
Openingstijden: dagelijks van 10:00 tot 18:00 uur
Website: trabi-museum.com

Asisi Panorama – Als je na 1980 geboren bent, is het heel erg lastig om je voor te stellen hoe de sfeer in Berlijn was ten tijde van de muur. Natuurlijk weten we allemaal hoe de muur eruit zag en hoe de brede strook met zand, anti-tankkruizen en wachttorens, dwars door de stad liep. Maar het leven rondom de muur ging, hoe dan ook, gewoon door. Zowel aan de west- als aan de oost-kant. Kunstenaar Yadegar Asisi heeft een prachtige panorama gemaakt, waar je goed kunt zien hoe de stad door de muur verdeeld werd en hoe het dagelijks leven zich daaromheen afspeelde. Het gigantische kunstwerk staat in een grote loods bij Checkpoint Charlie en is bijzonder indrukwekkend.
Adres: Friedrichstraße 205, Mitte.
Entree: 10 euro, kinderen van 6 tot 16 jaar betalen 4 euro, Een eltern-kind ticket kost 27 euro en is geldig voor twee volwassen en maximaal 4 kinderen tot 16 jaar.
Openingstijden: elke dag vanaf 10.00 tot 18.00 uur. – Op 3 Oktober (dag van de Duitse hereniging), is de panorama gratis te bekijken en open tot diep in de nacht.
Website: die-mauer.de

• Museumswohnung in Hellersdorf – Diep in het voormalige oosten van Berlijn, in de Hellersdorfer strasse op de begane grond, is vlak voor de Wende in 1989 de tijd stil blijven staan. In een 61 vierkante meter grote driekamerwoning kun je precies zien hoe een doorsnee plattenbauwoning in de DDR eruit zag. Alles is nog origineel, van de lichtknopjes en verwarming, tot de vloeren, het behang, meubels, lampen en de Colormat-televisie. Van dit type woningen (WBS-70) zijn er alleen al in de wijk Hellersdorf uiteindelijk 42.000 gebouwd. In ongeveer 18 uur stond een woning in elkaar. Deze woning is de laatste plattenbauwohnung die in deze staat is gebleven, verder zijn alle woningen gerenoveerd. Van deze gerenoveerde woning is ook een voorbeeld zichtbaar, op dezelfde verdieping aan de overzijde. De museumwoning is alleen zondags gratis te bezoeken.
Adres: Hellersdorfer Straße 179
Entree: gratis
Openingstijden: zondags van 14:00 tot 16:00 te bezoeken.
Website: www.stadtundland.de

• Alliertenmuseum – De geallieerde westmachten kennen samen een spannende geschiedenis. In 1945 marcheerden de Amerikaanse, Britsen en Franse bezettingstroepen Berlijn binnen, in 1994 namen ze feestelijk weer afscheid van de stad. In het Alliertenmuseum leer je alles over de bijzondere tijd tussen 1945 en 1994. Van de deling van Berlijn, de luchtbrug, de verschillende spionagezaken, overdracht van spionnen en militaire confrontaties aan de grens tussen oost en west. Ook is hier het echte witte grenshuisje van de Amerikanen dat bij Checkpoint Charlie stond te zien, net als een aantal delen van de Berlijnse muur en het luchtbrugvliegtuig van de Britten; een Hastings TG 503.
Adres: Clayallee 135, Zehlendorf
Entree: gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00 uur
Website: alliiertenmuseum.de

Musea in Berlijn – Kunst, architectuur en design

Berlijn is een enorme belangrijke kunststad en heeft talloze bijzondere musea en honderden kunstgaleries die wereldwijd bekend zijn. Hieronder een kleine greep uit het enorme aanbod om je een beetje op weg te helpen in het kunstzinnige Berlijn!

Berlinische galerie – De Berlinische Galerie is een van de jongste musea in Berlijn en toont een collectie van kunst van 1870 tot vandaag de dag. Alle kunst in het museum is gemaakt in Berlijn maar daar hebben ook internationale kunstenaars ruimte in gekregen. In 1975 werd de Berlinische Galerie opgericht als privé-vereniging, in 2004 opende het museum nadat het Joods Museum naar een eigen locatie was verhuisd. met meer dan 4600 vierkante meter is hier ontzettend veel beeldende kunst, fotografie, architectuur en meer te bekijken. Zeer bijzonder zijn de verzamelingen van Dada Berlin, Oost-Europese Avantgarde en kunst uit de tijd van de Berlijnse muur.
Adres: Alte Jakobstraße 124-128, kreuzberg
Entree: 8 euro, kinderen tot 18 jaar gratis.
Openingstijden: Woensdag tot en met maandag, 10 uur tot 18:00 uur. Dinsdags gesloten.
Website: berlinischegalerie.de

Bauhaus ArchivGESLOTEN tot 2022; tijdelijke info-locatie geopend – Het Bauhaus Archiv is een bijzonder museum waar sinds de jaren ’60 de meest toonaangevende kunst, architectuur en design uit de twintigste eeuw verzameld wordt. Om dit beter vorm te kunnen geven, is het museum nu gesloten voor een grote verbouwing. In 2022 is dit klaar. Je kunt tijdelijk terecht in een dependance in de Knesebeckstrasse in Charlottenburg. Echter is het geen volwaardig museum maar een tentoonstelling die specifiek over het Bauhaus Archiv gaat en vooruitblikt op de toekomst van het museum.
Adres tijdelijke expositie: Knesebeckstraße 1-2
Entree: gratis
Openingstijden: Maandag tot zaterdag van 10:00 tot 18:00 uur.
Website: bauhaus.de

Hamburger Bahnhofmuseum – Het gigantische Hamburger Bahnhof museum toont op meer dan 10.000 vierkante meter allerlei vormen van moderne kunst. In dit voormalig treinstation hangen bekende artiesten zoals Andy Warhol, Robert Rauschenberg en Roy Lichtenstein maar ook jonge en startende artiesten krijgen hier de mogelijkheid om te exposeren.
Adres: Invalidenstrasse 50, Mitte
Entree: 10 euro, kinderen 5 euro
Openingstijden: Dinsdag, woensdag en vrijdag van 10:00 tot 18 uur, donderdag tot 20 uur, zaterdag en zondag 11 tot 18 uur. Eerste donderdagmiddag van de maand gratis.
Website: smb.museum

Käthe Kollwitzmuseum – De Prenzlauer Bergse kunstenares Käthe Kollwitz was een belangrijke vrouw voor de moderne kunst. Vanuit haar huis in Prenzlauer Berg werkte ze aan schilderijen en beelden, met alle aspecten van het leven erin verwerkt. Doordat ze zowel de Eerste Wereldoorlog (waarin haar zoon peter sneuvelde) als de Tweede Wereldoorlog meemaakte, is haar werk sterk gericht op sociale ongelijkheid en het gevecht tegen oorlog. Ook de socialistische revolutie van 1918 in Duitsland heeft haar sterk beinvloed. Talloze werken zijn verzameld in een villa aan de Fasanenstrasse door Hans Pels-Leusden. Vooral de talloze zelfportretten eenn groot beeld van twee meter maken dit museum zeer bijzonder.
Adres: Fasanenstrasse 24, Charlottenburg
Entree: 7 euro, kinderen jonger dan 18 jaar gratis.
Openingstijden: Dagelijks van 11:00 tot 18:00 uur
Website: kaethe-kollwitz.de

Sammlung Boros – De Sammlung Boros is een private kunstverzameling van Christian Boros, die hij heeft ondergebracht in een oude oorlogsbunker in Berlijn Mitte. Er wordt over een oppervlak van meer dan 3000 vierkante meter allerlei werk tentoongesteld van internationale kunstenaars van 1990 tot nu. Tijdens rondleidingen van zo’n 1,5 uur kun je het werk in deze bunker bekijken en meer leren over de bunker zelf. Die rondleidingen moet je wel een beetje op tijd boeken, de eerstvolgende twee maanden zijn vaak al volgeboekt! (zie website)
Adres: Reinhardstrasse 20, Mitte
Entree: 15 euro
Openingstijden: Alleen op afspraak na het boeken van een rondleiding.
Website: sammlung-boros.de

Brücke Museum – Het Duitse kunstenaarscollectief Die Brücke werd in 1905 opgericht in Dresden door vier architectuurstudenten. Het doel was om nieuwe manieren te vinden om zich in kunst uit te drukken en zich van de benauwende academiestijl te ontdoen. De stijl kenmerkt zich door primitieve, abstracte en felgekleurde werken, met veelal extreme emoties vertaald naar het doek. In 1913 viel de groep weer uiteen, maar in die jaren hadden de kunstenaars een ongelooflijke hoeveelheid werken gecreeerd. In 1967 werd het museum opgericht, waar meer dan 400 schilderijen en een paar duizend tekeningen, aquarellen en drukwerken te zien zijn. Het is daarmee de grootste collectie werken van het kunstenaarscollectief en een belangrijk onderdeel van het expressionisme uit begin 20e eeuw. – Let op: het museum wordt momenteel verbouwd, eind september 2018 is dit afgerond.
Adres: Bussardsteig 9, Grunewald
Entree: 6 euro
Openingstijden: Woensdag tot en met zondag van 11:00 tot 17:00 geopend, dinsdag gesloten. Op 24 en 31 december gesloten.
Website: bruecke-museum.de

Museum Berggruen – Dit museum is een geliefde klassieker bij kunstliefhebbers. Het is wereldwijd een van de meest bekende verzamelingen van moderne kunst, die destijds door kunsthandelaar- en verzamelaar Heinz Berggruen werd opgericht. Geboren en getogen in Berlijn, vluchtte Berggruen voor de nazi’s naar Amerika in 1936, waar hij ging werken bij het MoMa in San Francisco. In 1940 kocht hij zijn eerste kunstwerk, een aquarel van Paul Klee. Na de oorlog keerde hij terug naar Europa en begon hij een kleine boekhandel in Parijs. Daar leerde hij Pablo Picasso kennen, wiens werk hij aankocht en weer verkocht. Hij groeide al snel uit tot een bekende kunstverzamelaar. In 1995 kreeg hij van de Duitse overheid een appartement en kunstmuseum tegenover Schloss Charlottenburg. In 1997 opende het museum met 118 werken uit zijn eigen collectie, in 2000 verkocht hij de collectie aan de Duitse staat ter waarde van 750 miljoen D-mark, voor slechts een kwart van de waarde. In die collectie zijn meer dan 100 werken van Picasso opgenomen, maar ook beroemde werken van Georges Braque, Paul Klee en Henri Matisse. Het is een van de meest toonaangevende kunstmusea van Berlijn.
Adres: Schloßstrasse 1, Charlottenburg (tegenover Schloss Charlottenburg)
Entree
: 10 euro, kinderen tot en met 18 jaar zijn gratis.
Openingstijden: dinsdag tot en met vrijdag van 10:00 tot 18:00 uur, zaterdag en zondag van 11:00 tot 18:00 uur. Gesloten op 24 en 31 december.
Website: smb.museum

Dali Museum – Salvador Dalí is ene van de meest geniale kunstenaars uit onze tijd en heeft met duizenden schilderijen, tekeningen, litho’s en illustraties een bijzondere stempel achtergelaten. Ruim 450 van zijn werken worden tentoongesteld in het Savator Dalí museum in Berlijn Mitte.
Adres: Leipziger Platz 7, Mitte
Entree: 12,50 euro, kinderen jonger dan 6 jaar gratis. Het familieticket kost 31 euro, voor twee volwassenen en maximaal 3 kinderen tot 16 jaar.
Openingstijden: Dagelijks van 12:00 tot 20:00 uur, in juli en augustus geopend vanaf 10 uur. 24 december gesloten.
Website: www.daliberlin.de

Musea in Berlijn – Fotografie

In Berlijn zijn talloze musea en tentoonstellingen te vinden rondom fotografie. Regelmatig zijn er tijdelijke exposities van wereldberoemde fotografen, zoals Mario Testino, Patrick Dumarchellier of Anton Corbijn. Onderstaande fotografie-musea en/of galeries zijn in elk geval voor de liefhebbers een absolute must!

C/o Berlin – In het voormalige Amerikahaus in Charlottenburg huist fotografie-collectief C/o Berlin. De stichting werd in 2000 opgericht en groeide uit tot een toonaangevende galerie voor fotografie. Voor de verhuizing naar het Amerika Haus, zat het museum in het Postführamt in Berlijn Mitte. Jaarlijks worden door C/o Berlin zo’n 15 tot 20 wisselende tentoonstellingen georganiseerd met werk van beroemde fotografen van over de hele wereld, zoals Annie Leibovitz, Stephen Shore, Anton Corbijn, Peter Lindbergh en meer. Ook worden er rondleidingen, discussies, concerten en meer georganiseerd. Omdat de galerie geen staatssteun krijgt, zijn ze afhankelijk van de verkoop van entreekaarten en boeken.
Huidige en toekomstige exposities:
– 7 juli 2018 – 23 september 2018 – Wim Wenders, Sofort Bilder
– 7 juli 2018 – 23 september 2018 – Das Polaroid Projekt
– 29 september 2018 – 2 december 2018 – Nicholas Nixon, Life Work
– 29 september 2018 – 2 december 2018 – Back to the future, the 19th century in the 21st century (in samenwerking met FOAM Fotografiemuseum Amsterdam)
Adres: Hardenbergstraße 22–24, Charlottenburg
Entree
: 10 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis.
Openingstijden: dagelijks van 11:00 tot 20:00 uur. Op 24 december gesloten.
Website: co-berlin.org

Museum für Fotografie– Het Museum für Fotografie is sinds de opening in 2004 een van de publiekstrekkers van de Berlijnse musea. Meer dan een miljoen bezoekers trok het museum in de afgelopen jaren, met name de Helmut Newton collectie is zeer geliefd. Over meer dan twee etages van het gebouw zijn meerdere collecties van hem te zien, zoals ‘Private Property’, Sex and Landscapes maar ook War & Peace en een collectie polaroids. Ook is hier de fotografie-verzameling uit de Kunstbibliothek ondergebracht. In de Kaisersaal op de tweede etage worden wisselende fotografische tentoonstellingen georganiseerd, met allerlei thema’s.
Adres: Jebenstrasse 2, Charlottenburg
Entree
: 10,00 euro, kinderen tot en met 18 jaar gratis
Openingstijden: dinsdag tot en met zondag van 11:00 tot 19:00 uur, donderdags tot 20:00 uur. 24 en 31 december gesloten.
Website: smb.museum

Camera Work – Deze mooie galerie is gespecialiseerd in hedendaagse fotografie en vintage meesterwerken. Vooral werken van klassieke iconen zoals Diane Arbus, Richard Avedon, Patrick Demarchelier en Irving Penn zijn hier te zien en te koop, maar ook creatievere artiesten zoals Russel James, Robert Polidori en Martin Schoeller hebben hier werk hangen. Het tentoongestelde werk wisselt met regelmaat.
Huidige en toekomstige tentoonstellingen:
– 1 september tot 13 oktober 2018 – Andreas H. Bitesnich – Verzameling van architectuurbeelden en naaktportretten
Adres: Kantstrasse 149, Charlottenburg
Entree: gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met zaterdag van 11:00 tot 18:00 uur.
Website: camerawork.de

CWC Gallery – Als tweede locatie in Berlijn Mitte, opende Camera work in 2012 de CWC Gallery in de voormalige Joodse Meisjesschool in het Scheunenviertel. Hier is niet alleen hedendaagse fotografie te zien, maar ook schilderwerk en sculpturen, samenwerkingstentoonstellingen met privéverzamelingen of instituten. Bijzonder werk dus! De Galerie zit op de eerste verdieping van het gebouw.
Huidige en toekomstige tentoonstellingen:
– 22 september 2018 tot 17 november 2018 – Maertin Schoeller – Close Up, een serie portretten van internationaal bekende persoonlijkheden.
Adres: Auguststrasse 11-13, Mitte
Entree: gratis
Openingstijden: Dinsdag tot en met vrijdag van 10:00 tot 18:00, zaterdags van 11:00 tot 18:00 uur.
Website: camerawork.de

Musea in Berlijn – Natuur en wetenschap

Geen kunstliefhebber maar gaat jouw hart wel sneller kloppen van wetenschap, techniek of de natuur? Dan is een bezoek aan een van de onderstaande musea een goed idee! Ook zijn deze musea geschikt voor kinderen.

Naturkundemuseum – Het Naturkundemuseum in Berlijn is een van de oudste en bekendste musea van Duitsland en bevat gigantische natuurhistorische collecties. Voor jong en oud is hier van alles te zien en te bekijken. Van spannende meteorieten, tot gorilla Bobby en ijsbeertje Knut, die beide na hun dood werden opgezet en in het museum tentoongesteld. Sinds december 2015 staat er een gigantisch skelet van een tyrannosaurusrex tentoongesteld, met de naam Tristan. Centraal in het museum staat ’s werelds grootste dino-skelet van 12 meter hoog en 23 meter lang, een Brachiosaurus. Verder zijn hier bijzondere steencollecties, edelstenen, diamanten, insecten en vlinders te bekijken, ook de collectie van 80.000 flessen met dieren op sterk water is zeer bijzonder.
Adres: Invalidenstrasse 43, Mitte
Entree: 8 euro voor volwassenen, kinderen 5 euro.
Openingstijden: Dinsdag tot en met vrijdag van 09:30 tot 18 uur, zaterdag, zondags en op feestdagen van 10:00 tot 18 uur. Op 25 oktober, 6 november, 24, 25 en 31 december gesloten.
Website: www.naturkundemuseum.berlin
Lees ook mijn artikel: Het Naturkundemuseum – Griezelen bij T-rex Tristan

Technikmuseum – Als je meer van doe-musea houdt, is het Duitse Techniekmuseum met het Science Center een ideaal idee! Meer dan 25.000 vierkante meter is besteed aan allerlei vormen van techniek, van verkeer-, communicatie-, productie- en energietechnieken. Er is een grote locomotief te zien, er zijn vliegtuigen, schepen, bussen en nog veel meer bijzondere technische hoogstandjes te bekijken. Ook is er een fijne picknickplaats en een weide om lekker uit te razen, ’s winters kun je in het museumcafé terecht. In het Science Center kunnen bezoekers van alle leeftijden meedoen aan experimenten en proefjes, dingen uitproberen en aanraken is de bedoeling hier. Een uitstekende middag vermaak voor jongens en meisjes van alle leeftijden!
Adres: Trebberiner Strasse 9, Kreuzberg
Entree: 8 euro, kinderen tot 18 jaar 4 euro, na 15 uur gratis, kinderen jonger dan 6 jaar gratis.
Openingstijden: Dinsdag tot en met vrijdag: 09 00 tot 17:30 uur, zaterdag en zondag 10 tot 18 uur.
Website: sdtb.de

Menschen Museum (Körperwelten) – Hou je van griezelen of heb je altijd al meer willen weten over het menselijk lichaam? Dan is het Menschen Museum een bezoek waard! Hier zijn ontlede menselijke lichamen te zien, waardoor je spieren, pezen en allerlei andere bijzondere facetten van het menselijk lichaam kunt bekijken. Met hars en elastomeren zijn de lichamen geprepareerd, waardoor ze niet ontbinden. Hier leer je waarom we rechtop kunnen lopen, hoeveel spieren er nodig zijn om te kunnen lachen en wat er nog meer voor geheim zitten in ons lijf. Volgens het museum ook geschikt voor kinderen.
Adres: Fernsehturm am Alexanderplatz (achterzijde, Panoramastrasse 1a, Mitte)

Entree: 14 euro, kinderen van 7 tot 18 jaar 9 euro, , kinderen jonger dan 7 jaar zijn gratis. Een familieticket voor twee ouders met maximaal twee kinderen kost 40 euro.
Openingstijden: Maandag tot en met zondag van 10:00 tot 19:00 uur, op 24 december en 1 januari gesloten.
Website: memu.berlin

Musea in Berlijn – Thematische musea

Sommige musea in Berlijn zijn zo uniek, dat je ze eigenlijk niet in een hokje kunt stoppen. Ze bestaan op zichzelf, financieren zichzelf en doen hun uiterste best om een bijzonder en interessant verhaal te vertellen. Deze thema-musea passen in dat rijtje en zijn stuk voor stuk een bezoek waard!

Schwules museum – Al sinds 1985 heeft Berlijn het Schwules Museum, het gay museum. Opgericht om tentoonstellingen, evenementen te kunnen organiseren en levensverhalen van LHBTIQ vast te kunnen leggen. het begon ooit in 1984 met een tentoonstelling ‘Eldorado’, over homoseksuele vrouwen en mannen in Berlijn van 1850 tot 1950. Dit werd met meer dan 40.000 bezoekers zo’n groot succes, dat besloten werd om het succes voort te zetten en een echt museum op te richten. Sindsdien zijn er meer dan 180 tentoonstellingen georganiseerd. Het doel van het museum was destijds om de veelzijdigheid van homoseksuele levens inzichtelijk te maken voor een groter publiek. Zo wilden de organisatoren om meer tolerantie en acceptatie en minder discriminatie bewerkstelligen. In 2008 werd besloten het museum opnieuw en veelzijdiger in te richten, om zo naast de mannelijke homoseksualiteit, ook andere seksuele oriëntaties en geslachtsidentiteiten te betrekken. Tegenwoordig is er op de begane grond ruimte voor allerlei afwisselende tentoonstellingen en een café.
Adres: Lützowstrasse 73, Schöneberg
Entree: 7,50 euro per persoon.
Openingstijden: Zondag tot en met vrijdag: 14:00 tot 18:00, donderdags tot 20:00 uur. Zaterdag van 14:00 tot 19:00, dinsdag gesloten.
Website: schwulesmuseum.de

Museum der Dinge – Een tentoonstelling van gewone en alledaagse dingen, het klinkt bijna tegenstrijdig. Want waarom zou je alledaagse dingen eigenlijk tentoonstellen? Wat is daar zo bijzonder aan? Bij het Museum der Dinge van het Werkbundarchiv in Berlijn Kreuzberg vinden ze alledaagse voorwerpen en dingen júist heel erg bijzonder. In hun relatief kleine museum hebben zij talloze collecties van producten en voorwerpen uit de 20e eeuw verzameld, die samen alles vertellen over onze ontwikkeling in de laatste 100 jaar. In talloze vitrines kun je hele verzamelingen bekijken van föhns, servies en zepen, maar ook van meubels en mobiele telefoons. Een schattig en eigenaardig museum in Kreuzberg.
Adres: Oranienstrasse 25, Kreuzberg
Entree: 6 euro, kinderen tot 17 jaar gratis
Openingstijden: Maandag, donderdag tot en met zondag van 12:00 tot 19:00. Dinsdag en woensdag gesloten.
Website: museumderdinge.de
Lees ook mijn artikel: Museum der Dinge – Een verzameling van alledaagse dingen

Computerspielemuseum – Gamers en liefhebbers van games opgelet; in het Computerspielemuseum kom je volledig aan je trekken. of je nou van de eerste generatie gamers bent of pas recent consoles hebt ontdekt: dit is voor iedereen leuk en herkenbaar. Hier tentoongesteld staat de legendarische Pong-automaat, meerdere arcadegames, een reuzen joystick en meer. Talloze games kunnen ook daadwerkelijk gespeeld worden, van de retro-games zoals Mario kart, tot 3D games in een 3D simulator uit 1994 of juist heel modern op een 3D TV met een 3DS. Een must voor elke gamefanaat!
Adres: Karl Marx Allee 93a, Friedrichshain.
Entree: 9 euro voor volwassenen, kinderen van 6 tot 17 jaar betalen 6 euro. Als je na 18:00 uur komt, betaal je respectievelijk 7 en 5 euro. Een familieticket kost 19 euro voor 5 personen (max 2 volwassenen), voor de avonduren 16 euro.
Openingstijden: Dagelijks geopend van 10:00 tot 20:00 uur, op 24 december sluit het museum om 15:00 uur.
Website: computerspielemuseum.de

Deutsche spionagemuseum / Spymuseum – Met de opening van het Duitse spionagemuseum is Berlijn weer een interessant museum rijker. Hier leer je niet alleen over de Stasi maar over alle vormen van spionage door de jaren heen, ook van andere landen. In een leuke en interactieve tentoonstelling leer je meer over spectaculaire geheime operaties, mysterieuze spionagegevallen en legendarische spionnen. Het museum is als een tijdreis ingericht, zodat je vanaf het eerste begin meer leert over afluistertechnieken, camera’s en meer geheime en militaire dingen die bij spionage komen kijken. Natuurlijk wordt er verteld over de koude oorlog en de rol van de geheime diensten in die periode. Ook kun je je eigen kennis en kunde als spion testen in verschillende tests, hackeropdrachten en op een laserparcours.
Adres: Leipziger Platz 9, Mitte
Entree: 12,00, kinderen jonger dan 6 jaar zijn gratis. Familietickets voor twee volwassenen met de eigen kinderen kost 35 euro.
Openingstijden: Maandag tot en met zondag van 10:00 tot 20:00 uur.
Website: deutsches-spionagemuseum.de

Zeiss Planetarium – Het Zeiss Planetarium werd in 1987 geopend als een van de grootste en modernste planetaria ter wereld. De prachtige projector van Carl Zeiss straalt de halfvormige koepel aan en projecteert uitgebreide films van allerlei facetten van onze sterrenhemel. Met boeiende films over onze planeten, de melkweg maar ook over de aarde en de natuur kun je hier rustig achterover leunen in de comfortabele stoelen en je verbazen over ons prachtige heelal. De meeste films zijn in het Duits, maar er worden ook Engelstalige shows aangeboden. Boeiende shows voor volwassenen zijn ‘Sterne über Berlin’ (EN), ‘Astronomie Aktuell’ en ‘Dunkles Universum’ (ook in EN). Voor kinderen zijn er speciale shows, zoals ‘The rainbowfish and his friends’ en ‘Lars the little Polar bear’.
Adres: Prenzlauer Allee 80, Prenzlauer Berg
Entree: voor een show van 45 minuten betalen volwassenen 8 euro,
Openingstijden: Zie de tijden van de films op de website van het planetarium.
Website: planetarium.berlin

Museum für Film & Fernsehen – Ga mee op een reis door de geschiedenis van de Duitse televisie en films en ontdek alles; van films zonder geluid (stomme films), films uit de Weimar republik of de Nazi-tijd. Beroemde Duitse sterren van Marlene Dietrich, bijzondere kostuums en props uit films, tot Ost/West televisie; alles komt voorbij in het museum für Film & Fernsehen! Naast de vaste tentoonstellingen zijn er rondleidingen, workshops, filmavonden en discussies. Ook worden hier met regelmaat boeiende wisselende tentoonstellingen georganiseerd.
Adres: Potsdamer Strasse 2, Tiergarten
Entree: 8 euro, een familieticket kost 16 euro voor twee volwassenen met maximaal 3 kinderen.
Openingstijden: Woensdag tot en met maandag van 10:00 tot 18:00 uur, donderdag tot 20:00 uur, dinsdags gesloten. 24 en 25 december gesloten.
Website: deutsche-kinemathek.de

Berliner Unterwelten – Natuurlijk, er is in Berlijn ontzettend veel bovengronds te doen. Maar wist je dat ook ondergronds ontzettend veel te zien en ontdekken is? De organisatie Berliner Unterwelten organiseert dagelijks talloze tours door tunnels, voormalige bunkers en andere boeiende plaatsen die geen daglicht zien. Daarnaast organiseren ze ook steeds meer vaste tentoonstellingen, die open te bezoeken zijn.Zo is in een voormalige schuilbunker bij station Gesundbrunnen is de tentoonstelling “Mythos Germania” te zien over de (zeer concrete) plannen van Hitler voor de Reichshauptstadt Germania. Ook is er een andere tentoonstelling over de Nord-süd-lijn van de Berlijnse S-bahn, die recht onder de Berlijnse muur door liep.
Adres: Brunnenstrasse 105, Mitte
Entree: 6 euro, in combinatie met een tour betaal je 3 euro om de tentoonstelling te zien. (Tickets zijn alleen verkrijgbaar bij het loket aan de Brunnenstrasse.)
Openingstijden: De tentoonstelling over Reichshauptstadt Germania is geopend van april tot en met oktober: Donderdag tot en met zondag van 11:00 tot 18:00 uur, november tot en met maart: zaterdag en zondags van 11:00 tot 16:00 uur. De tours van Berliner Unterwelten vinden op andere data en tijden plaats, check daarvoor de website
Website: berliner-unterwelten.de

Buchstabenmuseum (tijdelijk gesloten) – Zoals het nu lijkt, gaat het Buchstabenmuseum in de lente eindelijk weer open. Na jaren van verbouwen én daarbij komende financiële problemen heeft het leukste lettermuseum van Berlijn alles weer op de rit. Als het goed is gaat het letterverzamel-museum in het voorjaar van 2019 weer open.
Adres: Stadtbahnbogen 424, Tiergarten
Entree: n.v.t
Openingstijden: n.v.t
Website: buchstabenmuseum.de

Musea in Berlijn – Musea gericht op kinderen:

MachMit! Kindermuseum – Een leuk doe-museum voor kinderen vanaf 4 jaar! Hier is alles toegespitst op jonge kinderen, die hier kunnen spelen, ontdekken, knutselen, leren en meer. Het museum probeert op speelse wijze complexe onderwerpen begrijpelijk te maken. Twee keer per jaar wisselen de interactieve tentoonstellingen, die over thema’s zoals ‘verandering in de stad’, ‘omgaan met vreemde wereld’ of ‘natuur en milieu’ gaan. Daarnaast is er een gigantisch klimrek, een museumdrukkerij, spiegelkabinet en een traditionele zeepwinkel waar kinderen heerlijk kunnen spelen en ontdekken. In schoolvakanties worden extra workshops en andere leuke evenementen voor kinderen georganiseerd. Geschikt voor schoolgaande kinderen tot ongeveer 10 jaar.
Adres: Senefelderstrasse 5/6, Prenzlauer Berg
Entree: 7 euro per persoon vanaf 3 jaar, kinderen vanaf 2 jaar 3,50. Een familieticket voor 2 volwassen en maximaal 3 kinderen kost 25 euro.
Openingstijden: Dinsdag tot en met zondag en op feestdagen van 10:00 tot 18:00 uur geopend, maandags gesloten. 24, 25 en 26 december tevens gesloten.
Website: machmitmuseum.de/

Jugend museum – Het Berlijnse Jeugdmuseum is in 1995 geopend in Schöneberg, bedoeld om kinderen en jongeren van 10 tot 18 jaar op een leuke manier meer te leren over geschiedenis. Met afwisselende tentoonstellingen waarin meedoen en ontdekken de belangrijkste leerwijze is, worden jongeren uitgedaagd om verder te kijken en denken dan wat ze kennen. Ook is er een vaste tentoonstelling met 27 kisten die door kinderen onderzocht en uitgezocht kunnen worden. Er zitten talloze bijzondere dingen in met elk een eigen verhaal. Elke eerste zondag van de maand is er een speciaal programma (Familiensonntag) voor kinderen vanaf 6 jaar, jongeren en volwassenen.
Adres: Hauptstrasse 40/42, Schöneberg
Entree: gratis
Openingstijden: maandag tot en met donderdag en zaterdag en zondag van 14:00 tot 18:00 uur, vrijdags van 09:00 tot 14:00 uur.
Website: jugendmuseum.de

Labyrinth Kindermuseum – In deze super-interactive tentoonstelling voor kinderen van 3 tot 11 jaar, staat leren door te doen centraal. In een ruimte van meer dan 1000 vierkante meter is plek zat om nieuwsgierig te zijn, te ontdekken, alle zintuigen te gebruiken en ervaring op te doen. Met regelmaat wordt de hal helemaal verbouwd om een nieuw labyrint voor kinderen te maken.
Goed om te weten: alle bezoekers (groot en klein) wordt gevraagd om sloffen of pantoffels mee te nemen, liefst met anti-slip stippen op de zool.
Adres: Fabrik Osloer Strasse, Osloer Strasse 12, Wedding
Entree: Kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen: 6,50 euro. Donderdags en vrijdag 5,50 euro. Een familieticket tot 6 personen met maximaal twee volwassenen kost 19 euro.
Openingstijden: Vrijdag 13:00 tot 18:00, zaterdag, zondag en feestdagen: 11:00 tot 18:00 uur. Van oktober tot april ook op donderdag geopend van 13:00 tot 18:00 uur.
Website: labyrinth-kindermuseum.de

Culturele evenementen in Berlijn

• Lange Nacht der Museen – Elk jaar in Augustus wordt de Lange Nacht Der Museen, ook wel Museumsnacht Berlin georganiseerd. Je kunt dan met één ticket van 18 uur ’s avonds tot 2 uur ’s nachts alle deelnemende musea bezoeken. Dit is een geweldig leuk evenement, dat zeer druk bezocht wordt. Aanrader is om je ticket ruim van te voren te kopen, dan kun je al voor 12 euro meedoen! Ook is je ticket de hele nacht geldig voor het Berlijnse openbaar vervoer en rijden er speciale Lange Nacht-bussen om je van A naar B te brengen. Dit is een hele fijne manier om in één keer meerdere musea te bezoeken voor werkelijk een geweldige prijs die je er na twee musea meestal al uit hebt!
Website: lange-nacht-der-museen.de
Datum: 25 augustus 2018
Meer zien en lezen over de Lange Nacht? Check dan dit artikel, mét een leuke video over de Lange Nacht!

Berlin Art Week – Elk jaar in September trappen we het nieuwe culturele seizoen in Berlijn af met de Berlin Art Week. Met talloze openingen van nieuwe exposities bij kunstmusea en galeries in Berlijn, maar ook vernissages, lezingen, tours en meer, is het een hele kunstzinnige week! Hoogtepunt is de grote kunstbeurs Art Berlin Contemporary in Station Berlin, waar het werk van honderden moderne kunstenaars getoond wordt. Tijdens de Gallery Night zijn vrijwel alle Berlijnse kunstgaleries de hele avond geopend en worden er wandelingen en rondleidingen georganiseerd.
Website: berlinartweek.de
Datum: 26 tot en met 30 september 2018
Meer zien en lezen over de Berlin Art Week? Check dan mijn artikel over deze kunstzinnige week!

Galleryweekend – Tijdens het jaarlijkse Galleryweekend laten de Berlijnse kunstgaleries zich van hun beste kant zien. Bijna 50 galeries doen mee en openen hun deuren voor het grote publiek, ook zijn er extra tentoonstellingen, worden er talloze rondleidingen en voordrachten gehouden en zijn er héél erg veel feestjes. Een leuke manier om de grote kunstscene van Berlijn te ontdekken.
Website: gallery-weekend-berlin.de
Datum: 26-28 april 2019

Berlin Biennale – De Berlin Biennale is een groot kunstfestival voor moderne kunst en vindt jaarlijks in de zomer plaats, tot de opening van het nieuwe culturele seizoen in september.
Website: berlinbiennale.de
Datum: 9 juni tot en met 9 september 2018

Musea in Berlijn – Handigheidjes en tips

Gratis uren en dagen bij de musea in Berlijn!
Talloze musea in Berlijn hebben speciale middagen of dagen dat de entreeprijs verlaagd wordt of zelfs geheel geschrapt wordt. Hieronder een handig overzicht van die musea! Voor meer informatie over onderstaande musea in Berlijn kun je meer vinden elders op deze pagina. Ook staan hier een aantal musea bij vermeld die verder niet op deze pagina vernoemd worden, in dat geval is de naam van het museum een link naar de homepage.

Maandag:
• Panorama Asisi op maandagmiddag na 16 uur: ‘pay what you want
Keramik-Museum Berlin – Elke laatste maandag van de maand gratis entree

Woensdag:
• Märkisches museum – 1e woensdag van de maand gratis entree
• Ephraim palais: 1e woensdag van de maand gratis entree
• Museum Nikolaikirche: 1e woensdag van de maand gratis entree
• Museumsdorf Düppel: 1e woensdag van de maand gratis entree

Donderdag:
• Hamburger Bahnhofmuseum gratis op elke eerste donderdag van de maand van 16:00 tot 20:00 uur
Museum Film & Fernsehen is elke donderdag van 16:00 uur tot 20:00 uur gratis te bezoeken.

Speciale feestdagen:
• Duits Historisch Museum is op 3 oktober (Tag der Deutsche Einheit) de gehele dag gratis te bezoeken.
De panorama Asisi is op 3 oktober (Tag der Deutsche Einheit) gratis te bekijken en open tot diep in de nacht.

Kortingen, museumpassen en jaarkaarten:

• Met de Welcome in Berlin Card heb je niet alleen een handige OV-kaart voor heel Berlijn, ook krijg je er bij talloze attracties en musea kortingen mee, tot wel 25%!

• Met de Museumspass Berlin 3 Tage Karte, koop je met één ticket direct de entree voor meer dan 30 musea! Hierin is zijn alle musea op het Berlijnse Museuminsel opgenomen.
Vanaf 29 euro per persoon. Meer info: visitberlin.de/museumspass-berlin

• Krijg je geen genoeg van de mooiste musea van Berlijn? Dan is de Jaareskarte Staatliche Museen iets voor jou! Met de jaarkaart kun je al vanaf 25 euro per jaar zo vaak als je wil de 18 Berlijnse staatsmusea bezoeken. Voor 50 euro kun je gaan wanneer je wil, voor 100 euro zijn ook alle speciale en tijdelijke tentoonstellingen inbegrepen. Meer info: museumsportal-berlin.de

Goed om te weten!
Rolstoelen/Mobiliteitsbeperking
: De meeste musea in Berlijn zijn geschikt voor mensen met een mobiliteitsbeperking en bieden zogeheten ‘barrierefreiheit’, ingangen geschikt voor mensen in een rolstoel. Check echter van te voren of dit geldt voor het museum van je keuze, om teleurstellingen te voorkomen. Omdat sommige musea in monumentale gebouwen gevestigd zitten, is verbouwen niet altijd even makkelijk. Ook heeft niet ieder museum daar het budget voor.


Disclaimer: Deze pagina is verre van compleet en daarom áltijd ‘under construction’. Ik werk zoveel mogelijk toe naar verbetering maar wil je er graag op wijzen dat je er goed aan doet om openingstijden, entreeprijzen en adressen zelf nog eens te controleren voor je op pad gaat. Ook hoop ik dat je snapt dat ik niet álle 180+ musea in Berlijn op deze pagina heb vermeld. Vragen, opmerkingen of aanbevelingen kun je hieronder achterlaten in de comments!